Minder schermen, meer buitenspelen: wat kun je als arts M+G betekenen?
‘Als artsen Maatschappij + Gezondheid kunnen we zóveel invloed uitoefenen op maatschappelijke vraagstukken. Begin klein en zoek partners.’ Aan het woord is dr. Vasanthi Iyer. We spraken deze bevlogen arts M+G over de gevolgen van overmatig schermgebruik en hoe je als arts maatschappelijke verandering in gang kunt zetten.
In april 2026 promoveerde Vasanthi aan de Rijksuniversiteit Groningen op onderzoek naar ooggezondheid en de rol van de publieke gezondheidszorg. Bijziendheid onder kinderen neemt toe. Langdurig dichtbij naar een scherm kijken en te weinig daglicht zijn belangrijke risicofactoren. Maar volgens Vasanthi is het ook belangrijk om verder te kijken dan ooggezondheid alleen: ‘Overmatig schermgebruik gaat vaak samen met minder buitenspelen en minder contact met andere kinderen.’
Actief op vele fronten
Dat heeft gevolgen voor de algehele gezondheid en ontwikkeling van kinderen. Ze bewegen minder, lopen meer risico op overgewicht en hebben minder sociaal contact. Haar zorgen hierover zet Vasanthi om in actie: ze signaleert problemen en werkt actief aan verandering.
Zo brengt ze als ambassadeur voor ooggezondheid bij AJN en binnen het netwerk Zicht op Buiten professionals uit verschillende vakgebieden bij elkaar. Ook sluit ze aan bij bestaande initiatieven, zoals de Schooltour van het Oogfonds. Met een speciale bus bezoekt het Oogfonds basisscholen om de ogen van kinderen in groep 5 te meten en voorlichting te geven over gezonde kijkgewoonten. ‘Waarom zouden we na de screening op kleuterleeftijd stoppen met het controleren van de ogen, terwijl bijziendheid zich juist ook later kan ontwikkelen?’
Een ander voorbeeld is haar betrokkenheid bij de ontwikkeling van de richtlijn voor het beperken van progressieve myopie bij kinderen. Vasanthi nam plaats in de klankbordgroep en sloot zich ook aan bij de werkgroep. Daar pleitte ze voor meer aandacht voor leefstijl en preventie. Met resultaat: de nieuwe richtlijn (gepubliceerd op 26 augustus 2026) besteedt nu ook aandacht aan buitenspelen, minder langdurig dichtbij kijken en de 20-20-2-regel. Daarnaast publiceert Vasanthi artikelen, geeft ze onderwijs en vraagt ze via congressen en de media aandacht voor ooggezondheid.
Health advocacy
Vasanthi benadrukt dat maatschappelijk handelen een belangrijke competentie is van artsen. Ze gebruikt daarvoor de term health advocacy: opkomen voor de gezondheid van mensen en invloed uitoefenen op de omstandigheden die die gezondheid bepalen. ‘Minder schermtijd en meer buitenspelen is niet alleen een kwestie van individuele keuzes,' legt ze uit. 'Er moeten ook omstandigheden worden gecreëerd die gezond gedrag stimuleren. Denk aan veilige straten waar kinderen kunnen spelen en scholen die voldoende ruimte bieden voor buitenspelen. Geef af en toe buiten les, lunch in het park!’
Volgens Vasanthi mogen artsen M+G zich meer bewust zijn van hun mogelijkheden om invloed uit te oefenen. Niet alleen binnen de spreekkamer, maar ook daarbuiten. Zij kunnen gezondheidsproblemen onder de aandacht brengen, beleidsmakers adviseren en samen met andere partijen naar oplossingen zoeken.
Samenhang
Onlangs gaf Vasanthi een lezing op het internationale EUSUHM-congres in Slovenië over health advocacy, met ooggezondheid als voorbeeld. Maar ze deed er zelf ook nieuwe kennis en inspiratie op. Zo raakte ze geïnspireerd door een Finse spreker die vertelde over de ontwikkeling van het kinderbrein. ‘Kinderen hebben in verschillende levensfasen bepaalde prikkels en ervaringen nodig om zich goed te ontwikkelen,’ legt ze uit. ‘Overmatig schermgebruik, van kinderen én van ouders, kan andere belangrijke activiteiten en ervaringen verdringen. Denk aan jonge kinderen die vanuit hun kinderwagen naar een scherm kijken in plaats van contact te maken met hun ouder. Of ouders die op hun telefoon kijken, terwijl hun kind aandacht zoekt.’
Naast de negatieve invloed op ooggezondheid, buitenspelen en bewegen, kan overmatig schermgebruik dus ook het contact tussen ouder en kind verstoren. Het onderstreept voor Vasanthi hoe sterk verschillende aspecten van gezondheid met elkaar samenhangen. En hoe waardevol het is om nieuwsgierig te blijven en kennis en ervaringen uit te wisselen. ‘Er valt altijd weer iets nieuws te ontdekken.'
Begin klein, zoek elkaar op
Vasanthi moedigt andere artsen aan om hun maatschappelijke rol te pakken. En dat hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. ‘Begin klein’, adviseert ze. ‘Wees nieuwsgierig en kijk wat er om je heen gebeurt.’ Ook benadrukt ze het belang van samenwerking. ‘Je hoeft niet zelf iets nieuws op te zetten, je kunt aansluiten bij bestaande initiatieven en netwerken.’
Zelf geeft Vasanthi aios M+G en jeugdartsen in opleiding onderwijs over de cirkel van invloed van Stephen Covey.
Ga op zoek naar jouw cirkel en kijk of je deze kan uitbreiden. Ik ben zelf ook klein begonnen.
Haar eigen inzet voor ooggezondheid laat zien hoe je vanuit één onderwerp steeds meer mensen en organisaties kunt betrekken en invloed uit kunt oefenen. ‘Natuurlijk lukt niet alles meteen. Soms werkt het en soms niet. Maar door in actie te komen en samen op te trekken, kunnen we heel veel moois creëren. Dat weet ik uit ervaring.’
Foto 1 (groot): Vasanthi bij de Oogfonds Schooltour met JGZ-collega’s Sofie van de Werken en Marjon van der Hoog
