Geneeskunde: meer dan het ziekenhuis
Wie geneeskunde studeert, denkt al snel aan werken in het ziekenhuis. Terwijl een groot deel van de toekomstige artsen juist buiten het ziekenhuis aan de slag gaat. Maar wat weten studenten bijvoorbeeld over het werk van een jeugdarts, forensisch arts of arts infectieziektebestrijding? Veel te weinig, concluderen Jacco de Boer en Rosa Roukens, bestuursleden van De Geneeskundestudent (DG). In hun Visiedocument Extramuraal pleiten zij voor meer aandacht voor de extramurale vakgebieden.
De basis van het visiedocument
Het visiedocument is onder andere gebaseerd op enquêtes die De Geneeskundestudent in 2022 en 2024 hield onder geneeskundestudenten. Daaruit bleek dat studenten lang niet altijd een goed beeld hebben van de mogelijkheden buiten het ziekenhuis. Zo gaf 12,8 procent aan tijdens de bachelor geen goed beeld te hebben van enig extramuraal specialisme. Dat verbaasde Jacco: ‘Ongeveer een twee derde van alle geneeskundestudenten gaat buiten het ziekenhuis werken. Dan is het raar dat studenten tijdens hun bachelor geen goed beeld krijgen van die mogelijkheden.’
Eerst zien, dan kiezen
Rosa merkte zelf hoe lastig die oriëntatie kan zijn voor geneeskundestudenten. Voordat ze zich voor DG in het onderwerp verdiepte, dacht ze bij extramurale geneeskunde vooral aan de huisarts en jeugdarts. ‘In de bachelor kwam er af en toe iemand over een extramuraal vakgebied vertellen, maar dat was vrij kort en het liet geen blijvende indruk achter.’ Voor een bredere oriëntatie bezocht ze op eigen initiatief een carrièrebeurs. ‘Toen kreeg ik pas door welke andere specialismen er allemaal bestaan. Ik vind het best gek dat ik hier zo weinig over leerde op de universiteit.’
Jacco herkent die onwetendheid. 'Je weet ergens wel dat veel artsen buiten het ziekenhuis werken, maar ik hield ik me niet echt bezig met die mogelijkheden. Ik heb voor mijn studie alleen zeven dagen meegelopen bij een huisarts. Andere extramurale specialismen kwamen tijdens mijn bachelor veel minder of niet voorbij.’
Grote verschillen per faculteit en coschap
Hoeveel studenten meekrijgen van extramurale geneeskunde, verschilt sterk per faculteit. Dat viel Rosa tijdens het opstellen van het visiedocument op. ‘Ik wist wel dat er verschillen waren, maar niet dat ze zó groot waren’, vertelt ze. Dat is bijvoorbeeld terug te zien in de duur van de coschappen. Zo duurt het coschap sociale geneeskunde aan de Vrije Universiteit (VU) twee weken, terwijl studenten aan verschillende andere faculteiten hier vier weken voor krijgen. Bij huisartsgeneeskunde loopt het verschil uiteen van vier weken aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) tot negen weken aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Hoe uitgebreid studenten kennismaken met de wereld buiten het ziekenhuis, hangt dus sterk af van waar ze studeren.
Ook de kwaliteit en invulling van de coschappen verschillen. Rosa hoort bijvoorbeeld verhalen over studenten die tijdens een extramuraal coschap met een fysiotherapeut meelopen of zelfstandig een opdracht uitvoeren in een sportschool. Volgens haar speelt mogelijk mee dat er niet altijd voldoende geschikte coschapplaatsen beschikbaar zijn. ‘Dat is zonde. Je kunt die tijd zoveel beter gebruiken om echt met het artsenvak kennis te maken, bijvoorbeeld door met een verzekeringsarts of vertrouwensarts mee te lopen.’
Om studenten zo goed mogelijk kennis te laten maken met extramurale geneeskunde pleit DG ervoor dat ieder extramuraal specialisme in de bachelor minimaal 10 uur per studiejaar aan bod komt. Ook benadrukken ze dat iedere masterstudent voldoende kwalitatieve extramurale coschappen moet kunnen volgen.
Een breder beeld van het artsenvak
Rosa en Jacco zien gelukkig ook positieve veranderingen. Zo is in Groningen onlangs een geïntegreerd extramuraal coschap van twaalf weken gestart. In dit verplichte onderdeel van de master maken studenten kennis met huisartsgeneeskunde, sociale geneeskunde en ouderengeneeskunde. ‘De faculteiten zijn zich er wel bewust van dat er meer aandacht moet komen voor extramurale specialismen’, vertelt Rosa. ‘Gelukkig zien we via deze nieuwere coschappen dat ze er ook echt iets aan doen.’
Ook is er aandacht voor het beeld dat studenten van het artsenvak meekrijgen. Jacco noemt een voorbeeld van de VU. ‘Daar krijgen studenten bij hun bachelor-uitreiking geen witte jas meer. Want een arts is niet alleen iemand met een witte jas in het ziekenhuis. Het is een klein gebaar, maar wel een manier om te laten zien dat het artsenvak breder is dan werken in het ziekenhuis.’
Gezamenlijke verantwoordelijkheid
Meer aandacht voor extramurale geneeskunde vraagt volgens DG niet alleen iets van medische faculteiten. Ook beroepsverenigingen, opleidingsinstituten en opleidingsinstellingen spelen een rol. ‘De oplossing ligt niet bij één partij', vertelt Rosa. ‘We moeten met elkaar kijken hoe we dit vorm kunnen geven.'
Gelukkig gebeurt dat steeds meer. Sommige beroepsverenigingen ontwikkelden bijvoorbeeld toolboxen waarmee artsen handvatten en opdrachten krijgen om coassistenten goed te begeleiden en hen echt kennis te laten maken met hun vakgebied. Zulke initiatieven kunnen helpen om niet alleen méér coschapplekken te creëren, maar ook de kwaliteit van de kennismaking te verbeteren.
Meer ontmoeting
Rosa en Jacco hopen dat het visiedocument leidt tot meer ontmoetingen tussen geneeskundestudenten en artsen buiten het ziekenhuis; tijdens de bachelor en later in de coschappen. Jacco: ‘Zo kunnen studenten ontdekken hoe breed het artsenvak is en een specialisme kiezen dat écht bij hen past.’
Ook SOGEON zet zich in om extramurale geneeskunde beter op de kaart te zetten bij geneeskundestudenten. Zo organiseren we speeddates, zijn we aanwezig op carrièrebeurzen en dragen we bij aan campagnes zoals Next Level Dokter. Daarnaast brengen we geneeskundestudenten (maar ook basiartsen en zij-instromers) in contact met het extramurale vakgebied via onze opleidingskaart en door meeloopdagen te faciliteren. WIl je ook bijdragen aan meer zichtbaarheid? Maak gebruik van onze Toolkit.
